Beata Szczerbaniewicz
Przy Sądzie Rejonowym w Strzelcach Opolskich powstał Ośrodek Kuratorski
Ośrodek Kuratorski mieści się tuż obok siedziby strzeleckiego sądu przy ulicy Opolskiej 16. Czynny jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 15.00 do 19.00. Jest to otwarta placówka resocjalizacyjna, w której zatrudnieni są specjaliści: kuratorzy sądowi zawodowi i społeczni, psycholodzy, pedagodzy i terapeuci. Prowadzi działalność wychowawczą, resocjalizacyjną, terapeutyczną, profilaktyczną i kontrolną, z definicji przeciwdziałając rozwojowi demoralizacji nieletnich, co przekłada się z kolei na przeciwdziałanie przyczynom przestępczości, uzależnieniom nieletnich i eliminuje zaniedbania wychowawcze. Do zadań ośrodków kuratorskich należy też wdrażanie młodych ludzi do przestrzegania norm społecznych i norm prawnych, kształtowanie pozytywnych postaw i umiejętności społecznych. A coraz więcej młodzieży ma z tym niestety problem. W województwie opolskim takich placówek działa póki co sześć i trwają przygotowania do powołania kolejnej - w Opolu.
Dla kogo są przeznaczone ośrodki kuratorskie? Pomagają nieletnim, którzy zostają tam skierowani postanowieniem sądu. Może to być związane z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia, ale sąd rodzinny może zastosować taki „środek wychowawczy” również wobec nieletnich przejawiających cechy niedostosowania społecznego. Ośrodek kuratorski jest instytucją otwartą: nieletni przychodzą tam po zakończonych lekcjach. Przy wsparciu kuratorów sądowych odrabiają lekcje i przygotowują się do nich. Potem są realizowane różnorodne zajęcia: socjoterapeutyczne i rekreacyjno-sportowe. Uczestniczą także w cyklicznych spotkaniach z psychologiem, które mają na celu przede wszystkim wzmacnianie ich mocnych stron.
W ciąg pierwszych tygodni działalności w ośrodku w Strzelcach Opolskich kuratorzy sądowi w ramach zajęć zorganizowali dla wychowanków szkolenie z pierwszej pomocy oraz zajęcia „Czerwony Kapturek w sądzie”, które odbyły się na sali rozpraw strzeleckiego sądu. Wspólnie z młodzieżą opracowali też ścieżkę edukacyjną „Spacer śladami Hrabiego Renarda” po Strzelcach Opolskich. W ramach tych działań m.in. wychowankowie poznawali historię lokalną i zwiedzali.
Z Rafałem Sitarzem, kuratorem okręgowym w Sądzie Okręgowym w Opolu, o idei ośrodków kuratorskich rozmawia Beata Szczerbaniewicz
Wkrótce uroczyste otwarcie Ośrodka Kuratorskiego przy Sądzie Rejonowym w Strzelcach Opolskich. Jest co świętować?
- Oczywiście! Otwarcie tego ośrodka to sukces, a udało się osiągnąć go dzięki znakomitej współpracy władz samorządowych i władz sądu oraz kuratorów sądowych. Włodarze Strzelec Opolskich, za co im bardzo dziękuję, podobnie jak wcześniej burmistrzowie z Kluczborka, Namysłowa, Nysy i prezydent Kędzierzyna-Koźla, gdzie już działają ośrodki kuratorskie, docenili ich rolę i znaczenie w profilaktyce i resocjalizacji nieletnich. Powstanie strzeleckiego ośrodka nie byłoby też możliwe bez ogromnego zaangażowania przede wszystkim Moniki Zuchowicz - kierownik ośrodka, Ewy Jakubów i Moniki Ataniel - kuratorek sądowych ze strzeleckiego sądu, które swoją pasją do niesienia wsparcia i pomocy nieletnim zaraziły Marię Feliniak ówczesną zastępcę burmistrza Strzelec Opolskich. Gmina udostępniła lokum i je wyremontowała, wymieniono instalację elektryczną i gazową, a koszt wyposażenie w sprzęty był po stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. W ten sposób powstało bardzo przytulne, ładne miejsce z kuchnią, salą nauki i salą zajęć rekreacyjno-sportowych oraz zapleczem sanitarnym. Gmina zaoferowała też atrakcyjne stawki czynszowe, a pozostałe koszty ponosi Sąd Rejonowy w Strzelcach Opolskich. Wszystkim osobom zaangażowanym w powstanie tego ośrodka należą się podziękowania. Należy także podkreślić, że Ministerstwo Sprawiedliwości docenia znaczenie i skuteczność ośrodków kuratorskich w pracy z nieletnimi. W ramach programu „Zmniejszenie zjawiska przestępczości nieletnich” w ramach Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego do roku 2030 przeznaczano środki finansowe na utworzenie w roku bieżącym kolejnych 10 ośrodków kuratorskich w Polsce - w tym na utworzenie tego w Strzelcach Opolskich.
Duże jest zapotrzebowanie na działalność takich ośrodków?
- Bardzo. Przez lata nie doceniano profilaktycznej i resocjalizacyjnej funkcji ośrodków kuratorskich w pracy z nieletnimi i w tych sądach rejonowych, przy których ich nie ma, sędziowie rodzinni są w sposób pozaprawny pozbawieni możliwości zastosowania, nawet jeśli dobro nieletniego za tym przemawia, tego środka wychowawczego. Docelowo ośrodek kuratorski powinien działać przy każdym sadzie rejonowym w Polsce. Jest to najtańszy skuteczny środek wychowawczy w ramach systemowego oddziaływania na nieletnich w warunkach nieizolacyjnych, czyli w ich środowisku lokalnym.
Kto może trafić do takiego ośrodka? To nie tylko problemy z prawem...
- Decyduje o tym sąd: jeśli uzna, że dla dobra nieletniego najlepszym środkiem wychowawczym jest skierowanie go do ośrodka kuratorskiego. Nieletni to osoba, która ukończyła 10 lat i uległa procesowi demoralizacji, ale nie jest pełnoletnia lub dopuściła się czynu karalnego będąc w wieku 13-17 lat. Demoralizację można ogólnie określić zaś jako zachowania sprzeczne z ogólnie przyjętymi normami społecznymi, przykładowo gdy młody człowiek nie realizuje obowiązku szkolnego, pali papierosy, pije alkohol, stosuje inne używki, nieodpowiednio się zachowuje w miejscach publicznych czy też ucieka z domu.
A jak długo podopieczny jest pod taką kuratelą?
- Z mocy prawa orzeczony przez sąd środek wychowawczy w postaci skierowania do ośrodka kuratorskiego ustaje, gdy nieletni ukończy lat 18 lub gdy sąd uchyli jego stosowanie.
Problemy psychiczne, nieradzenie sobie z trudnościami życiowymi i rozładowywaniem napięć, brak właściwych nawyków spędzania czasu wolnego... Czy nie jest tak, że coraz więcej młodzieży ma z tym problem, a więc czy potrzeba nam coraz więcej takich ośrodków?
- To niestety prawda. Ale zacząć należy od profilaktyki zapobiegania tym negatywnym zjawiskom chociażby poprzez rozbudowanie systemu wsparcia psychologicznego i pedagogicznego dla dzieci i młodzieży. W każdej szkole powinien być nie tyko pedagog szkolny, ale także psycholog. Powinniśmy uczyć dzieci i młodzież umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych, organizacji wolnego czasu i alternatywnych form jego spędzania, chociażby przez różnego rodzaju zajęcia sportowe. Ośrodki kuratorskie tę przestrzeń zagospodarowują, ale post factum, kiedy nieletni uległ już procesowi demoralizacji lub dokonał czynu zabronionego. Wspólnie z podopiecznymi w ośrodkach szukamy ich mocnych stron, wzmacniamy je, wskazujemy, jak mogą alternatywnie w sposób atrakcyjny, pozwalający rozwijać ich zainteresowania spędzać wolny czas. Niejednokrotnie to sami podopieczni są pomysłodawcami takich zajęć. To ich wzmacnia i pokazuje, że sami przy wsparciu kuratorów potrafią coś fajnego zrobić. Jako ciekawostkę powiem, że wychowankowie ośrodka kuratorskiego nr 1 w Kluczborku mieli cykliczne zajęcia - pod nadzorem instruktora - ze wspinaczki na ściance wspinaczkowej, paintball i treningi piłkarskie.
Ale to nie jest tak, że taki ośrodek powstał w Strzelcach Opolskich, bo tu jest więcej zdemoralizowanej młodzieży niż w innych miastach?
- Absolutnie nie. Jak już wcześniej powiedziałem, przy każdym sadzie rejonowym powinien taki ośrodek działać. Pełni bowiem też funkcję profilaktyczną. Ze swojego wieloletniego doświadczenia, w tym pracy przez kilka lat w ośrodku kuratorskim w Kluczborku, wiem, że niejeden nieletni dzięki temu, że otrzymał wsparcie ze strony kuratorów i wychowawców, bez problemów ukończył naukę, a i bardzo dobrze daje sobie radę w dorosłym życiu. Ci ludzie pozakładali firmy i jako byli wychowankowie utrzymują dalej kontakt z kuratorami. A my cieszymy się ich sukcesami.
Lepiej zapobiegać niż leczyć?
- Dokładnie: najpierw trzeba pomagać, a potem dopiero karać. Pracownicy ośrodków kuratorskich robią naprawdę „kawał dobrej roboty” i należą im się słowa uznania: to kadra wysoko kwalifikowanych specjalistów, pasjonatów, którzy skutecznie realizują misję niesienia wsparcia i pomocy podopiecznym oraz wzmacniania ich świadomości i odpowiedzialności za własne czyny, kształtując postawy zgodne z zasadami współżycia społecznego.
Czytaj wszystkie najważniejsze informacje z powiatu strzeleckiego. Kup aktualne e-wydanie "Strzelca Opolskiego"!
Komentarze