Piotr Guzik
Autorzy zestawienia czasopisma samorządowego „Wspólnota” porównali liczby mieszkańców gmin w latach 2004 i 2020. Na tej podstawie wyliczyli, o ile procent spadła liczba ludności w poszczególnych jednostkach. To ranking, w którym wysoka pozycja nie daje powodów do zadowolenia.
We wstępie do opracowania zaznaczono, że wyniki te mogą być obarczone pewnym błędem, wynikającym z faktu, że wobec braku obowiązku meldunkowego nie sposób jest określić, ile osób mieszka w danej miejscowości. Jednak wyniki te i tak oddają skalę problemu, jakim jest starzenie się społeczeństwa, spadek liczby urodzeń, a także migracje młodych ludzi, zarówno do większych ośrodków na terenie kraju, jak i za granicę.
Jak wynika z raportu „Wspólnoty”, w ciągu 16 lat w woj. opolskim co czwarty samorząd - konkretnie 26% - stracił ponad 10% mieszkańców. Gorzej pod tym względem wypadają tylko województwa podlaskie (38% gmin z tak dużym spadkiem liczby ludności) oraz lubelskie (27%).
Wyludniające się Strzelce Opolskie
Autorzy badania samorządy zestawili w kilka kategorii: miasta wojewódzkie, miasta na prawach powiatu, miasta powiatowe, miasteczka oraz gminy wiejskie. W tej trzeciej kategorii Strzelce Opolskie uplasowały się wysoko w krajowym zestawieniu. Ze spadkiem liczby mieszkańców w latach 2004-2020 wynoszącym 10,31% zajęły 12. miejsce w Polsce w gronie miast powiatowych, 267. sklasyfikowanych jednostek. Dodajmy, że w pierwszej 30. miast powiatowych z najwyższą depopulacją znalazło się jeszcze pięć opolskich samorządów: Krapkowice (-9,99%, 13. miejsce), Prudnik (-9,91%, 15. miejsce), Głubczyce (-9,82%, 16. miejsce), Kędzierzyn-Koźle (-9,20%, 21. miejsce) i Brzeg (-8,62%, 29. miejsce).
Wysoka pozycja Strzelec Opolskich w zestawieniu najbardziej wyludnionych miast powiatowych uzasadniana jest przez przedstawicieli jednostki nie tylko problemem depopulacji dotykającej całego woj. opolskiego, ale i migracją do większych miast. To drugie szczególnie dotyczy strzelczan kształcących się w ośrodkach akademickich i szukających później zatrudnienia w dużych miastach, nie tylko w Opolu, ale i w znacznie większych ośrodkach, jak Wrocław czy o wiele bliższa Aglomeracja Śląska.
Małgorzata Kornaga podkreśla, że strzelecki magistrat stara się zapobiegać wyludnianiu m.in. poprzez tworzenie atrakcyjnej oferty mieszkaniowej dla młodych rodzin. Tu pierwsze skrzypce gra gminny program „Twoje M”, w którym samorząd wciela się w rolę dewelopera, budując mieszkania po atrakcyjnych cenach. Do tego dochodzi zaangażowanie Strzelec Opolskich w rządowy projekt SIM.
- Oprócz tego poprawiamy bazę oświatową i opiekę żłobkowo-przedszkolną. Inwestujemy w budynki. Reorganizujemy sieć szkół, która ma zapewnić dzieciom dostęp do dużych, dobrze wyposażonych placówek. Funkcjonuje u nas system dopłat do prywatnych żłobków - wylicza Małgorzata Kornaga z urzędu miejskiego w Strzelcach Opolskich.
Jako działania mające powstrzymać wyludnianie miasta wskazuje także inwestycje w infrastrukturę sportową i rekreacyjną, co przekłada się na uatrakcyjnienie oferty spędzania czasu wolnego.
- Do tego dochodzi aktywne poszukiwanie zewnętrznych źródeł finansowania. Dzięki tym pieniądzom modernizujemy parki, drogi, oświetlenie, chodniki i prowadzimy rewitalizacje, tym samym poprawiając jakość życia w Strzelcach Opolskich - stwierdza.
Leśnica dopłaca do dzieci w żłobkach
W kategorii miasteczek (czyli gmin miejskich i miejsko-wiejskich, które nie posiadają statusu miasta na prawach powiatu bądź miasta powiatowego) także mamy wysoko ulokowane samorządy z powiatu strzeleckiego. Na 6. miejscu w Polsce, ze spadkiem liczby mieszkańców o 15,17%, sklasyfikowano Leśnicę. Na 11. pozycji uplasowało się Zawadzkie, które straciło 14,04% mieszkańców. To najwyżej sklasyfikowane miasteczka woj. opolskiego w zestawieniu „Wspólnoty”. W pierwszej 30. ośrodków z największa depopulacją w tym gronie są jeszcze trzy jednostki z naszego regionu: Korfantów (pow. nyski, -12,78%, 16. miejsce), Baborów (pow. głubczycki, -11,86%, 25. miejsce) i Zdzieszowice (pow. krapkowicki, -11,79%, 26. miejsce).
Łukasz Jastrzembski, burmistrz Leśnicy, przyznaje, że obserwowana od wielu lat zmniejszająca się liczba mieszkańców w wielu polskich wioskach, miasteczkach czy gminach jest faktem i w sposób jasny i czytelny pokazują to dane statystyczne.
- Ten trend mocno zauważony również został przez Opolski Urząd Marszałkowski i od kilku lat czynione są starania, aby przynajmniej wyhamować spadek liczby ludności w regionie, a w te działania z różnym skutkiem włączyły się gminy naszego województwa, w tym również Leśnica - podkreśla.
Jastrzembski uważa, że bazą do wyhamowania trendu spadkowego są działania wychodzące naprzeciw rodzinom. W szeregu aspektów. Jednym z nich jest zapewnienie przestrzeni do rozwoju budownictwa mieszkaniowego.
- Takie tereny mamy w głównych miejscowościach gminy, a największy teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne jest w Raszowej - wskazuje.
Innym elementem mającym zatrzymać depopulację w Leśnicy jest zapewnienie opieki dzieciom od najmłodszych lat.
- Dwa lata temu uruchomiony został w Leśnicy żłobek, a gmina dopłaca 500 zł miesięcznie do każdego dziecka korzystającego z takiej opieki. Dopasowano też godziny pracy przedszkoli. W ostatnich latach wydłużono je, tak aby wyjść naprzeciw rodzicom pracującym. Istotne jest też zapewnienie dogodnej i dostępnej edukacji, dlatego w największych miejscowościach działają szkoły podstawowe. Ofertę edukacyjną uzupełnia szkoła muzyczna, która w tak małej gminie jest czymś wyjątkowym - wylicza Łukasz Jastrzembski.
Leśnica ma też warunki do tworzenia miejsc pracy na miejscu dzięki współpracy z Katowicką Specjalną Strefą Ekonomiczną na terenie inwestycyjnym w Krasowej.
- Do tego dochodzi zapewnienie ciekawej oferty spędzenia czasu po godzinach pracy i szkoły, co skutecznie realizujemy z Leśnickim Ośrodkiem Kultury i Rekreacji oraz organizacjami pozarządowymi, które organizują wiele zajęć sportowych, kulturalnych czy artystycznych - stwierdza burmistrz.
Ujazd na plusie
W gronie miasteczek ujęto łącznie 611 samorządów. Spośród strzeleckich gmin ujemny bilans ma jeszcze Kolonowskie: -6,45% mieszkańców (164. miejsce).
Natomiast Ujazd jest jedynym strzeleckim samorządem, który od 2004 do 2020 roku zwiększył swoją liczbę mieszkańców, o 2,11% (466. miejsce). Burmistrz Hubert Ibrom podkreśla, że samorząd ten od lat stara się prowadzić bardzo zrównoważoną politykę rozwoju.
- Stawiamy na inwestycje w pomniki: szkoły, przedszkola, place zabaw czy miejsca spotkań. One generują koszty, ale przyczyniają się do poprawy życia mieszkańców. Równolegle tworzymy silniki rozwojowe, takie jak budowa nowych dróg czy rozwój sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, które przyciągają zarówno nowych inwestorów, jak i mieszkańców, dzięki którym wzrastają podatki, a tym samym dochody gminy - argumentuje.
- Założyliśmy również, że mieszkańcy są największym skarbem gminy Ujazd i musimy się nimi zaopiekować w każdej przestrzeni: od najmłodszych w tanich żłobkach, po najstarszych w Domu Seniora w Niezdrowicach, od strażaków i piłkarzy, po pozostałych społeczników, od każdorocznego wzrostu funduszu sołeckiego po inwestycje w kulturę i oświatę - wylicza Hubert Ibrom. - Dzięki temu szerokiemu wsparciu nasi mieszkańcy mogą się dynamicznie rozwijać i te pozytywne wibracje wybrzmiewają w całej okolicy - dodaje.
Tu sytuacja lepsza niż się wydaje?
W powiecie strzeleckim mamy jeszcze dwie gminy wiejskie. Z rankingu „Wspólnoty” wynika, że w ciągu 16 lat Jemielnica straciła 5,28% mieszkańców, co dało temu samorządowi 437. pozycję na 1523 gminy wiejskie w Polsce. Izbicko straciło 3,56% mieszkańców, co przełożyło się na 547. miejsce w zestawieniu. W gronie gmin wiejskich najwyżej sklasyfikowanymi opolskimi samorządami są Cisek (pow. kędzierzyńsko-kozielski, -19,43%, 10. miejsce) i Branice (pow. głubczycki, -18,33%, 15. miejsce).
Brygida Pytel, wójt gminy Izbicko, pytana o wyniki raportu „Wspólnoty”, przekonuje, że liczba mieszkańców w gminie utrzymuje się na jednakowym poziomie, a rozbieżność wynosi kilkanaście osób rocznie.
- Myślę, że wynika to z tego, iż stworzyliśmy w planach zagospodarowania przestrzennego dużo miejsc pod budownictwo jednorodzinne. Powstają nowe osiedla i dużo ludzi buduje nowe domy. Wiele budynków, również starszych, jest sprzedawanych, a następnie remontowanych przez nowych właścicieli. Jest więc dużo nowych mieszkańców i to równoważy spadek liczby ludności z powodu zgonów lub zmiany miejsca zamieszkania - mówi.
Brygida Pytel podkreśla, że gmina Izbicko stworzyła dobre warunki do zamieszkania.
- Są przedszkola, szkoły, opieka zdrowotna, placówki handlowe i inne usługi potrzebne do codziennego życia. Gmina notuje dużą liczbę nowych urodzeń - stwierdza.
Marcin Wycisło, wójt gminy Jemielnica, również powołuje się na wysoką liczbę urodzeń. Argumentuje, że z danych GUS wynika, że zarządzana przez niego gmina oraz gmina Izbicko to jedyne samorządy w woj. opolskim, w których w 2021 roku zanotowano przyrost liczby mieszkańców. Jako główne atuty gminy Jemielnica wójt wskazuje jej kameralność, bliskość do terenów zielonych, dużo przestrzeni pod budownictwo mieszkaniowe, obecność placówek opiekuńczo-wychowawczych i oświatowych, a także bliskość do dużych zakładów pracy w miastach takich, jak Strzelce Opolskie czy Opole.
Czy jednak działania zaradcze samorządów wystarczą, aby powstrzymać depopulację? Twórcy raportu „Wspólnoty” przekonują, że zjawiska sprzyjające depopulacji - duża liczba zgonów powodowana starzeniem się społeczeństwa oraz spadkiem urodzeń dzieci - wydają się w średniej perspektywie czasowej niemożliwe do zatrzymania.
- Ale na pewno warto sobie z nich zdawać sprawę i uwzględniać w strategiach rozwojowych i planach inwestycyjnych władz samorządowych - stwierdzają.
Czytaj wszystkie najważniejsze informacje z powiatu strzeleckiego. Kup aktualne e-wydanie "Strzelca Opolskiego"!
Komentarze