Beata Baryga
Jedną z nich jest zabytkowy cmentarz ewangelicki znajdujący się przy ulicy Marka Prawego w Strzelcach Opolskich. Ostatni pochówek na tym cmentarzu odbył się w końcu lat 50. XX wieku. Ze względu na brak społeczności ewangelickiej w mieście cmentarz jest otwierany dla odwiedzających zaledwie kilka razy w roku, najczęściej właśnie w okolicach 1 listopada.
Jak podkreślają lokalni pasjonaci historii, cmentarz jest niemym świadkiem bogatej historii Strzelec Opolskich i spoczywają na nim osoby zasłużone dla regionu: od rodziców wybitnego pisarza romantycznego poety Gustava Freitaga, po lekarzy i dyrektorów zakładów. Pomniki na tej nekropolii są bardziej okazałe, co stanowi dowód, że ewangelicy stanowili niegdyś zamożniejszą i ważną częścią lokalnej społeczności.
Niestety z biegiem lat nekropolia uległa sporej degradacji. Część nagrobnych tablic przewraca się, a napisy zacierają się i uniemożliwiają identyfikację pochowanych. Lokalni pasjonaci nie chcą, żeby tak bogate w historię Strzelec miejsce całkiem popadło w ruinę, więc wykazali chęć pomocy z jego uporządkowaniu.
- Ocalenie cmentarza ewangelickiego to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim obowiązek wobec dziedzictwa kulturowego i pamięci historycznej miasta - mówi Edward Dalibóg, badacz lokalnej historii. - Na tym cmentarzu pochowane są ważne osoby dla Strzelec m.in. dr Otto Spanjer, dyrektor fabryki cementu, która mieściła się przy ulicy Matejki, czy Bruns Johann Heinrich - lekarz miejski, któremu nagrobek został wystawiony przez mieszkańców Strzelec za jego ofiarność i dobroć. Dlatego władzom, jak i mieszkańcom powinno zależeć na tym, żeby to miejsce pielęgnować.
- Jest grupa osób, która chce to zrobić - podkreśla Edward Dalibóg. - Głównie zależy nam na odsłonięciu obrzeży betonowych, podniesieniu tablic, które zostały poprzewracane, wyczyszczeniu ich, zabezpieczeniu przed dalszą degradacją, sporządzeniu inwentaryzacji. Ten obiekt wymaga ogromnej pracy, zdajemy sobie sprawę, że pracownicy miejscy nie są w stanie tego sami wykonać, więc chcemy pomóc. Odzew osób chętnych do pracy jest bardzo duży, zgłaszają się uczniowie, młodzież, mieszkańcy, jednak czekamy na decyzję urzędu, bo cmentarz jest w zarządzaniu Gminnego Zarządu Mienia Komunalnego w Strzelcach Opolskich i to on musi zezwolić na jakiekolwiek działania na tym terenie.
Ewa Hałek, szefowa Gminnego Zarządu Mienia Komunalnego w Strzelcach Opolskich, potwierdza, że takie rozmowy się odbyły.
- Zwrócił się do nas pan, który jest zainteresowany pracami porządkowymi na cmentarzu - mówi dyrektorka GZMK. - Jesteśmy otwarci na taką współpracą. Niemniej jednak, musimy się trzymać procedur. Najpierw należy wystosować pismo do urzędu, a później zostanie wskazane miejsce prac. To jest obiekt zabytkowy i nikt samowolnie nie może na nim nic robić. Na dzień dzisiejszy cmentarz ewangelicki jest uporządkowany, wykoszony, obecnie otwarty.
Mogił, które wymagają odnowienia, jest więcej. Znajdują się również na cmentarzu parafialnym w Strzelcach Opolskich. W ostatnich miesiącach dzięki staraniom Edwarda Dalibóg został odnowiony grób powstańca śląskiego Teofila Paździora.
- Ta mogiła to zabytek, więc na początku trzeba było spełnić wszystkie formalności, wypełnić wniosek, wszystko udokumentować. Cieszę się, że się udało. Koszt renowacji to 10 tys. zł, które zostały pokryte z budżetu państwa. Grób jest oznaczony, posiada także tabliczkę informacyjną o sposobie odnowienia - opowiada historyk-społecznik.
Pan Edward złożył do IPN kolejny wniosek o zgodę na odnowienie pomnika powstańca warszawskiego Stanisława Zamrzyckiego na cmentarzu parafialnym. Obecnie czeka na decyzję w tej sprawie.
Być może czas zadumy, kiedy wspominamy zmarłych, skłoni do refleksji nad miejscami pochówku, które straciły swoich opiekunów. Może to moment, aby podjąć działania na rzecz renowacji takich miejsc. A może czas, by cmentarz ewangelicki przestał być otwierany tylko "kilka razy do roku" i stał się godnym miejscem pamięci dostępnym dla wszystkich zainteresowanych historią Strzelec Opolskich.
Czytaj wszystkie najważniejsze informacje z powiatu strzeleckiego. Kup aktualne e-wydanie "Strzelca Opolskiego"!
Komentarze