Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu. Rodzina zastępcza to nie adopcja. Jest to czasowa forma opieki nad dzieckiem. Rodzina zastępcza przyjmując dziecko pod swoją opiekę dba o jego rozwój fizyczny i intelektualny, zaspakaja potrzeby zarówno w sferze materialno–bytowej, jak i emocjonalnej, angażuje się w proces kształcenia, pogłębia jego zainteresowania. Najprościej mówiąc wypełnia obowiązki rodzicielskie do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka, które może wrócić do rodziny biologicznej lub zostać adoptowane - wyjaśnia Jolanta Chowaniec, dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Strzelcach Opolskich.
Zgodnie z prawem dziecko w rodzinie zastępczej może przebywać do osiągnięcia pełnoletności. Prawo pozwala jednak na to, by taki pobyt trwał do ukończenia 25 roku życia, ale pod warunkiem - dziecko musi się uczyć i rodzina zastępcza wyraża na to zgodę.
- Należy dodać, że mimo, iż funkcja rodziny zastępczej jest tylko tymczasową formą opieki nad dzieckiem, zdarza się, że dzieci pozostają w niej, aż do osiągnięcia dorosłości. Dotyczy to zwłaszcza dzieci chorych, z deficytami, których sytuacja prawna nie została uregulowana. W rodzinach zastępczych pozostają także dzieci, u których stwierdzono silne więzi z rodziną zastępczą, a których zerwanie, mogłoby destrukcyjnie wpłynąć na ich dalszy rozwój i funkcjonowanie społeczne - dodaje Jolanta Chowaniec.
Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodziny zastępcze dzielą się na:
- spokrewnione - tworzą ją dziadkowie lub rodzeństwo dziecka,
- niezawodowe - to dalsza rodzina np. ciocia, wujek, kuzyn lub osoby niespokrewnione z dzieckiem,
- zawodowe – tworzą ją osoby niespokrewnione z dzieckiem. W tym samym czasie w rodzinie
- może przebywać łącznie nie więcej niż 3 dzieci lub osób, które osiągnęły pełnoletność.
- rodzinny dom dziecka
- tworzą go osoby niespokrewnione z dzieckiem. W tym samym czasie
- może przebywać łącznie nie więcej niż 8 dzieci lub osób, które osiągnęły pełnoletność (w razie
- konieczności liczniejsze rodzeństwo).
Rodziny otrzymują miesięcznie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania każdego dziecka w swojej rodzinie w wysokości 785 zł w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej i 1 189 zł – w pozostałych przypadkach. Dzieci posiadające orzeczenie o niepełnosprawności otrzymują miesięcznie dodatek w wysokości 239 zł. Oprócz tego rodzinom zastępczym i prowadzącym rodzinny dom dziecka w ramach rządowego programu przysługuje dodatek wychowawczy w wysokości 500 zł. Należy dodać, że rodzinie zastępczej zawodowej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje wynagrodzenie za wykonywaną pracę.
Minimalne kwoty wynagrodzeń i zasady ich waloryzacji określa ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Kto może być rodziną zastępczą?
Pełnienie funkcji rodziny zastępczej może być powierzone małżonkom lub osobie niepozostającej w związku małżeńskim, jeżeli kandydaci spełniają kilka warunków. Nie są i nie byli nigdy pozbawieni władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona. Nie byli skazani prawomocnym wyrokiem, wypełniają obowiązek alimentacyjny, nie są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych, posiadają zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
- Kandydaci muszą uzyskać też pozytywną opinię o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym - mówi Jolanta Chowaniec.
- Osoby muszą przebywać w Polsce, zapewnić dziecku odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe (zaspokajanie indywidualnych potrzeb dziecka, m.in. rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań, wypoczynku i organizacji czasu wolnego) oraz dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej - dodaje.
W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej, co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów.
Nie zostają sami
Rodziny zastępcze mogą liczyć na duże wsparcie. Oprócz tego finansowego, Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie oferują szereg działań. Każdy może wziąć udział w spotkaniach grup wsparcia prowadzonych przez psychologa, bezpłatnych szkoleniach podnoszących kwalifikacje rodzin zastępczych. Koordynatorzy rodzinnej pieczy i psycholodzy zapewniają wsparcie, zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Można skorzystać z bezpłatnych porad prawnych udzielanych przez radcę prawnego zatrudnionego przez PCPR. Strzelecka placówka uczestniczy także w unijnym projekcie „Bliżej rodziny i dziecka – wsparcie rodzin przeżywających trudności opiekuńczo – wychowawcze i wsparcie pieczy zastępczej. III edycja”. Rodziny zastępcze i podopieczni wyjechali w minione wakacje na pięciodniowy wyjazd integracyjno-edukacyjny w Tatry. W wycieczce udział wzięło ok. 110 osób.
- W roku ubiegłym w ramach tego samego projektu odbyło się spotkanie mikołajkowe ze słodkim poczęstunkiem i ciepłą kolacją, a każde dziecko otrzymało paczkę. Łącznie bawiło się nas ok. 160 - dodaje dyrektor Chowaniec.
Sytuacja w powiecie strzeleckim
Obecnie na terenie powiatu strzeleckiego jest 66 rodzin zastępczych, w tym 3 rodzinne domy dziecka. Łącznie przebywa w nich 110 dzieci.
- Należy dodać, że z tego tylko 18 rodzin przyjęło pod swój dach obce dzieci. Stanowi to 27% ogółu rodzin, pozostałe 73% stanowią rodziny spokrewnione z dzieckiem, czyli zostały rodzinami zastępczymi dla konkretnego dziecka. Od kilku lat liczba rodzin zastępczych utrzymuje się na tym samym poziomie. Natomiast z roku na rok rośnie liczba postanowień sądowych dotyczących umieszczenia dzieci w pieczy zastępczej. W roku 2020 umieściliśmy 14 dzieci, w 2021 umieściliśmy już 27 dzieci, w roku bieżącym do końca października umieściliśmy 17 dzieci - podkreśla Jolanta Chowaniec.
- W rodzinach zastępczych na terenie naszego powiatu praktycznie nie ma już wolnych miejsc dla nowych dzieci. Były sytuacje, że żadna rodzina z naszego powiatu nie chciała przyjąć dziecka, zwłaszcza nastolatka, wtedy zwracaliśmy się z prośbą do innych powiatów o umieszczenie dziecka na ich terenie. Niestety odpowiedzi były negatywne z powodu rezerwacji miejsca dla dzieci z swojego terenu i ja to rozumiem - dodaje.
Dyrektor podkreśla, że z brakiem wolnych miejsc w rodzinach zastępczych boryka się wiele PCPR na terenie kraju, a świadczy o tym ogromna liczba zapytań o możliwość umieszczenia dzieci w rodzinnej pieczy zastępczej, które wpływają do strzeleckiej placówki. W 2021 takie zapytania dotyczyły około 2 tysięcy dzieci, natomiast od początku 2022 roku wpłynęło już ich około 4 tysiące.
Jeżeli nie ma miejsca w rodzinach zastępczych, wtedy zgodnie z postanowieniem sądowym umieszcza się takie dziecko w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Obecnie w powiecie strzeleckim w takiej sytuacji jest 8 dzieci.
Promocja jednak nie wystarcza
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Strzelcach Opolskich na bieżąco prowadzi szeroką kampanię informacyjną, która ma na celu promowanie rodzinnej pieczy zastępczej oraz nabór kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. W kościołach, przychodniach lekarskich, żłobkach rozdawane są ulotki, informacje publikowane są w mediach lokalnych i społecznościowych.
- Koordynatorzy rodzinnej pieczy zastępczej uczestniczyli również w Targach Pracy organizowanych przez Urząd Pracy w Strzelcach Opolskich promując rodzicielstwo zastępcze. Nie zabrakło ich również podczas "Powiatowego Święta Chleba" - imprezy organizowanej przez strzeleckie starostwo. Pomimo naszych wszystkich działań liczba rodzin zastępczych pozostaje nadal niewystarczająca w stosunku do rzeczywistych potrzeb - dodaje Jolanta Chowaniec.
Każdy z nas może jednak to zmienić i sprawić, że na twarzy dzieci znów zagości uśmiech. Szczegółowe informacje na temat pieczy zastępczej można uzyskać w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie przy ul. Bolesława Chrobrego 5 w Strzelcach Opolskich lub pod numerem telefonu 77 461 33 81.
Komentarze