Beata Szczerbaniewicz
Czasopismo samorządowe „Wspólnota” od wielu lat analizuje finanse jednostek samorządowych, porównując województwa, powiaty, miasta, gminy wiejskie i małe miasteczka. W lipcu ukazał się najnowszy raport oparty na danych za 2025 rok.
Choć rankingów jest wiele, ten uchodzi za najbardziej miarodajny ze względu na proste kryteria i długą tradycję, pozwalającą śledzić zmiany sytuacji finansowej samorządów na przestrzeni wielu lat. Zgodnie z przyjętą metodologią przy obliczaniu dochodów pomijane są wpływy z dotacji celowych, ponieważ „jednorazowa dotacja inwestycyjna potrafi wywindować samorząd w rankingu”, co prowadziłoby do incydentalnych i niemających trwałego charakteru awansów.
Podobnie jak w roku ubiegłym sprawdziliśmy, jak w zestawieniu krajowym i wojewódzkim wypadły gminy powiatu strzeleckiego.
Tegoroczny ranking pokazuje przede wszystkim, że ubiegły rok przyniósł poprawę kondycji finansowej większości samorządów. Wpływ na to miało wejście w życie nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która zwiększyła znaczenie udziałów w PIT i CIT. Realne dochody gmin i miast wzrosły o około 4 proc., a po odjęciu dotacji celowych – o 5 proc.
Jak podkreślają autorzy raportu, oznacza to „głównie powrót do poziomu dochodów z lat 2019–2021 po zapaści z lat 2022–2023”. Choć ranking co roku przynosi przetasowania, liderzy krajowi w poszczególnych kategoriach utrzymali swoje pozycje. Zmiany dotyczą dalszych miejsc.
Ujazd na podium
Ranking dzieli samorządy na kategorie: osobno porównywane są gminy wiejskie, duże i małe miasta, miasta powiatowe oraz wojewódzkie. Gdyby jednak zestawić wszystkie samorządy województwa opolskiego razem, liderem – podobnie jak w latach poprzednich – pozostaje Opole. Dochód w przeliczeniu na mieszkańca wyniósł tu w 2025 roku aż 11 255,91 zł (2. miejsce wśród miast wojewódzkich, tuż za Warszawą). Na drugim miejscu, tak jak rok temu, plasuje się Gogolin z kwotą 8792 zł (1. lokata w rankingu małych miast województwa i awans w kraju z miejsca 37. na 36.).
Nowością jest zmiana na miejscu trzecim. Gmina Ujazd (awans w krajowym rankingu małych miast z pozycji 86. na 65.) wyprzedziła Skarbimierz – lidera kategorii gmin wiejskich Opolszczyzny, który w zestawieniu ogólnopolskim zajmuje 130. miejsce z dochodem 7757 zł. Ujazd osiągnął 7853 zł per capita, co daje mu 3. lokatę w rankingu ogólnym województwa i 2. miejsce w kategorii małych miast.
Burmistrz Ujazdu nie kryje zadowolenia:
– Pierwszy raz w historii awansowaliśmy na podium województwa opolskiego – mówi Hubert Ibrom. – Kiedy zostałem burmistrzem osiem lat temu, byliśmy na piątym miejscu. Liczyłem, że uda się nam przegonić Skarbimierz do końca mojej kadencji, ale jestem mile zaskoczony, że stało się to już teraz. Ten awans pokazuje, jak rosną wpływy podatkowe od przedsiębiorców, co jest sukcesem naszej Strefy Aktywności Gospodarczej. A fakt, że jesteśmy coraz bogatszą gminą, pozwala nam szybciej się rozwijać i realizować plany. Cieszy też to, że coraz więcej ludzi chce tu mieszkać.
Burmistrz dodaje, że Ujazd rozwija się tak dynamicznie, iż w przyszłości może wyprzedzić nawet Gogolin.
– Gogolin od zawsze był w czołówce dzięki cementowni wybudowanej w latach 70. – mówi. – To była inwestycja rządowa, dziś część koncernu Heidelberg Materials. To trochę jak z ludźmi: jeden ma bogatych rodziców i dobrą pozycję startową, a drugi musi dojść do majątku ciężką pracą. Patrząc na nasz progres, myślę, że za kilka lat może się to udać.
Z rankingu wynika również imponujący wzrost zamożności Ujazdu. W porównaniu z rokiem 2018 dochód per capita wzrósł tu o 238 proc. To najlepszy wynik na Opolszczyźnie: w Gogolinie wzrost wyniósł 189 proc., w Opolu – 196 proc., a w Skarbimierzu – 182 proc.
Leśnica i Kolonowskie w górę
Z tegorocznych wyników mogą być zadowolone także władze Leśnicy i Kolonowskiego. Leśnica zajmuje w powiecie miejsce tuż za Ujazdem. W 2025 roku osiągnęła 6928,28 zł per capita (w 2024 – 5821,81 zł) i awansowała w krajowym rankingu małych miast z pozycji 202. na 161. W zestawieniu wojewódzkim utrzymała 4. lokatę – drugi rok z rzędu. Widać, że podobnie jak Ujazd systematycznie się rozwija: w 2023 roku zajmowała dopiero 326. miejsce w kraju.
Jeszcze większą dynamikę wzrostu widać w Kolonowskiem, które po gwałtownym spadku w 2023 roku ponownie pnie się w górę. W 2025 roku zajmuje 331. miejsce – aż o 124 pozycje wyżej niż rok wcześniej. Ostatnie lata wyglądają następująco: 2020 – 458; 2021 – 424; 2022 – 392; 2023 – 552; 2024 – 455; 2025 – 331. Tak wysoko gmina nie była jeszcze nigdy. W rankingu wojewódzkim zajmuje 13. miejsce, o 8 pozycji wyżej niż rok temu, a dochód per capita wyniósł 6286,72 zł (rok wcześniej – 5195,97 zł).
Izbicko i Jemielnica w dół
Gmina Izbicko również odnotowała wzrost dochodu per capita – 5942,45 zł w 2025 roku (w 2024 było to 5097 zł). Mimo to spadła w ogólnopolskim rankingu gmin wiejskich z miejsca 1081. na 1090., a w zestawieniu wojewódzkim – z pozycji 23. na 25. Oznacza to, że choć wpływy wzrosły, inne gminy rozwijały się szybciej. Niepokoić może fakt, że to kolejny rok z rzędu, w którym Izbicko zajmuje tak odległą pozycję: w 2023 roku była to lokata 647., a w 2022 – 798., choć wcześniejsze wyniki były jeszcze słabsze.
Jeszcze większy spadek zanotowała Jemielnica, również sklasyfikowana w kategorii gmin wiejskich. W rankingu ogólnopolskim spadła z miejsca 828. na 894., czyli o 66 pozycji. W zestawieniu wojewódzkim utrzymała jednak mocną 20. lokatę. W rankingu powiatowym zajmuje obecnie 5. miejsce – rok temu była 4., ale wyprzedziło ją Kolonowskie. Warto podkreślić, że mimo spadku pozycji dochód per capita wzrósł: z 5313 zł do 6157,03 zł.
Strzelce Opolskie w dół o 48 oczek
Zaskoczeniem tegorocznego zestawienia jest odległa pozycja Strzelec Opolskich w rankingu zamożności samorządów. Choć nominalnie dochody gminy wzrosły – z 5981 zł w 2024 roku do 6378,82 zł w 2025 – to na tle innych samorządów okazał się to wzrost niewielki. Rok temu Strzelce Opolskie zajmowały wysokie, 57. miejsce w ogólnopolskiej kategorii miast powiatowych. Obecnie spadły o 48 pozycji, na 105. lokatę (w 2023 roku było to miejsce 49., a w 2022 – 68.).
W zestawieniu województwa opolskiego gmina utrzymała 3. miejsce w kategorii miast powiatowych (1. – Kędzierzyn-Koźle, 2. – Namysłów), jednak spadła w rankingu zamożności powiatu strzeleckiego. Rok temu zajmowała tam pozycję drugą – za Ujazdem, lecz przed Leśnicą. W tegorocznym zestawieniu Leśnica wyprzedziła finansowo stolicę powiatu, a gmina Kolonowskie – można rzec – depcze jej po piętach.
O komentarz poprosiliśmy burmistrza Jana Wróblewskiego.
– Analizując wyniki najnowszego rankingu zamożności samorządów, należy zwrócić uwagę nie tylko na zajmowane miejsce, ale przede wszystkim na wartość dochodów – przekonuje. – W przypadku gminy Strzelce Opolskie wskaźnik ten wzrósł w stosunku do poprzedniego zestawienia. Spadek pozycji rankingowej wynika z relatywnie większego wzrostu dochodów w innych samorządach.
Dodaje również, że stabilna pozycja w ujęciu regionalnym potwierdza dobrą kondycję finansową gminy.
– Ranking jest dla nas cennym narzędziem porównawczym, jednak najważniejsze pozostaje to, że utrzymujemy tendencję wzrostową dochodów i stabilną pozycję w województwie, co pozwala realizować inwestycje służące mieszkańcom – podkreśla Jan Wróblewski.
Zawadzkie – w dół. Ale i w górę
Gmina Zawadzkie od lat plasuje się w dolnej części zestawienia rankingu „Wspólnoty” i również w tym roku zamyka ranking powiatowy oraz wojewódzki. W ogólnopolskiej kategorii małych miast zajmuje 644. miejsce – o 11 pozycji niżej niż rok temu (633.) i o 82 niżej niż dwa lata wcześniej. Jednocześnie widać wzrost dochodów w przeliczeniu na mieszkańca: z 4737 zł w 2024 roku do 5449,78 zł w roku ubiegłym.
Burmistrz Michał Rytel podkreśla, że ranking to tylko jedno z narzędzi oceny.
– Nie można sugerować się jednym rankingiem, bo rankingów jest wiele, a w każdym inne wyniki, zależne od przyjętej metodologii – twierdzi. – W czerwcu ogłoszono inny, niezależny ranking finansowy podsumowujący 2025 rok, w którym wypadliśmy bardzo dobrze: w ciągu roku awansowaliśmy o 130 pozycji, zajmując 359. miejsce w swojej kategorii. To pokazuje, jak względne są takie zestawienia. W mojej ocenie Zawadzkie dobrze się rozwija i jest dobrym miejscem do życia. Gmina przez dekadę spała – była stagnacja, to prawda – ale włożyliśmy siedmiomilowe buty i mimo skromnego budżetu nadrabiamy stracony czas. Podjęto wiele działań, które stopniowo przynoszą efekty, choć potrzeba czasu, by były w pełni widoczne.
Raport, na który powołuje się burmistrz, to Ranking Finansowy Samorządu Terytorialnego 2025, przygotowany przez Fundację Instytut Studiów Wschodnich oraz Regionalną Izbę Obrachunkową w Kielcach. Gmina Zawadzkie zajmuje w nim 359. miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich (spośród 718). Ogółem oceniono 27 913 samorządów w pięciu kategoriach. Miernik oceny jest tu znacznie bardziej rozbudowany – uwzględnia m.in. udział dochodów własnych, nadwyżkę operacyjną, poziom inwestycji, obciążenie wydatków bieżących wynagrodzeniami, udział środków europejskich, relację zobowiązań do dochodów czy udział PIT w dochodach bieżących.
Wyniki tego rankingu są faktycznie odmienne od zestawienia „Wspólnoty”. Przykładowo Gogolin – wieloletni lider województwa opolskiego w kategorii małych miast – tu zajmuje dopiero 327. miejsce w kraju (gminy miejsko-wiejskie) i 17. w województwie. Ujazd ma pozycję 322. w kraju i 15. w regionie. Wysoko plasuje się za to Leśnica: 2. miejsce w województwie i 51. w kraju. Ujazd wyprzedziła również gmina Kolonowskie – 11. miejsce w województwie i 252. w kraju – a także Strzelce Opolskie: 12. miejsce w regionie i 289. w kraju.
Metodologia tego rankingu jest jednak na tyle złożona, że trudno porównywać wyniki finansowe gmin wiejskich z miejsko-wiejskimi.
Czytaj wszystkie najważniejsze informacje z powiatu strzeleckiego. Kup aktualne e-wydanie "Strzelca Opolskiego"!
Komentarze